Ο ειδικός αναλυτής του Politico επί των κινεζικών και των θεμάτων Ασίας, Φέλιμ Κάιν, εξηγεί γιατί η τριμερής της Σενζέν και οι “ιστορικές” διαστάσεις που τής έχουν προσδώσει διάφοροι ηχούν συναγερμό στους συμμάχους του Ντόναλντ Τραμπ.
Η εξαιρετική ανάλυση του Κάιν στο Politico έχει ως εξής:
Η αδυναμία του Ντόναλντ Τραμπ στις συμφωνίες προκαλεί ανησυχία στους συμμάχους των ΗΠΑ ενόψει της ιστορικής συνάντησης της Πέμπτης με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ευρωπαίοι και Ασιάτες αξιωματούχοι και διπλωμάτες φοβούνται ότι η τάση του Τραμπ να ενεργεί μονομερώς στην εξωτερική πολιτική αυξάνει τον κίνδυνο να στηρίξει πρωτοβουλίες που εξυπηρετούν τις εδαφικές βλέψεις του Πούτιν στην Ουκρανία και τις διεκδικήσεις του Σι στην Ταϊβάν. Ως παραδείγματα αυτής της τακτικής αναφέρουν την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, τον πόλεμο κατά του Ιράν και τις απειλές για αλλαγή καθεστώτος στην Κούβα.
Στη συγκεκριμένη συγκυρία, τους ανησυχούν δύο παράγοντες. Ο πρώτος είναι η συμπάθεια του Τραμπ για τους δύο αυταρχικούς ηγέτες. Συχνά αποκαλεί τον Πούτιν «ιδιοφυΐα» και τον Σι «λαμπρό άνθρωπο». Ο δεύτερος είναι η αποδυνάμωση της θέσης του στο εσωτερικό μετά τις απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές.
Ο φόβος τους είναι ότι ο Πούτιν και ο Σι θα βρουν έτσι την ευκαιρία να προτείνουν ρυθμίσεις για την Ουκρανία και την Ταϊβάν τις οποίες ο Τραμπ θα μπορεί να παρουσιάσει ως διπλωματική νίκη. Οι τρεις ηγέτες συναντώνται για πρώτη φορά από κοινού στη Σενζέν της Κίνας. Την περασμένη εβδομάδα, ο Λευκός Οίκος είχε ανακοινώσει ότι η συζήτηση θα επικεντρωνόταν στην πιθανή μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων των τριών χωρών.
«Όλα γύρω από την Ουκρανία περιστρέφονται», είπε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης για το τι μπορεί να προκύψει από τη συνάντηση. Όπως ανέφερε, τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμμερίζονται τον φόβο ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «θα σπεύσει να κλείσει οποιαδήποτε συμφωνία, μόνο και μόνο για να ρεφάρει μετά την εκλογική ήττα».
Το Politico παραχώρησε ανωνυμία στον διπλωμάτη και σε άλλες πηγές λόγω της ευαισθησίας των τοποθετήσεών τους.
Στην Ασία, μια τριμερής στην οποία ο Σι θα παρουσίαζε στον Τραμπ το όραμά του για «το μέλλον της Ταϊβάν», δηλαδή την υπαγωγή του αυτοδιοικούμενου νησιού στην εξουσία του Πεκίνου, «θα ήταν απόλυτος εφιάλτης», είπε Ασιάτης διπλωμάτης με έδρα την Ουάσιγκτον. Οι τρεις ηγέτες, πρόσθεσε, «δίνουν την εντύπωση ότι αποφασίζουν για το μέλλον της παγκόσμιας τάξης, σχεδόν σαν να ήταν οι ηγέτες του κόσμου».
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε στο αίτημα του Politico για σχόλιο.
Ουκρανία και Ταϊβάν στο τραπέζι
Τον Μάιο, ο Τραμπ είχε πει ότι η «πολύ καλή σχέση» του με τον Σι «έκανε όλη τη διαφορά», επιτρέποντάς του να κλείνει συμφωνίες και να λύνει προβλήματα «που κάποιος άλλος θα είχε χειριστεί πολύ άσχημα». Για τον Πούτιν έχει επίσης πει ότι διατηρεί «καλή σχέση», προσθέτοντας, με αναφορά στην επιδίωξή του να τερματίσει τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ότι «αυτό έχει σημασία μόνο αν φέρουμε αποτέλεσμα».
Από τη στιγμή που ανακοινώθηκε η τριμερής, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν μήπως οι τρεις ηγέτες συμφωνήσουν σε ένα σχέδιο διαμελισμού της Ουκρανίας, ιδιαίτερα ευνοϊκό για τη Ρωσία, χωρίς καν να ζητηθεί η γνώμη του Κιέβου. Ο Σι έχει στηρίξει τη ρωσική πολεμική προσπάθεια μέσω εξαγωγών εξαρτημάτων ζωτικής σημασίας για τις ένοπλες δυνάμεις της Μόσχας. Τραμπ και Πούτιν έχουν επιβεβαιώσει ότι το Ουκρανικό θα συζητηθεί.
Στο παρελθόν, ο Τραμπ έχει αναλάβει πρωτοβουλίες που ευνόησαν τα συμφέροντα της Μόσχας και του Πεκίνου εις βάρος παραδοσιακών συμμάχων των ΗΠΑ. Έχει επανειλημμένα επιρρίψει στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι την ευθύνη για τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της χώρας του και έχει απειλήσει να διακόψει τις αποστολές όπλων στο Κίεβο. Τον Μάιο ανέτρεψε επίσης την πολιτική που ακολουθούσαν επί δεκαετίες οι ΗΠΑ έναντι της Ταϊβάν, αναβάλλοντας την πώληση όπλων ύψους 14 δισ. δολαρίων στο νησί.
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ δικαιολογημένα φοβούνται ότι ο Τραμπ «θα παζαρέψει τα συμφέροντά τους στις συνομιλίες με τη Ρωσία και την Κίνα», εκτιμά ο Ζακ Κούπερ, πρώην αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας στην κυβέρνηση του Τζορτζ Ου. Μπους. «Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει στη θεωρία των “μεγάλων ανδρών”. Θεωρεί ότι ο ίδιος, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ είναι οι τρεις μεγάλοι ηγέτες του κόσμου και ότι μαζί μπορούν να λύσουν τα προβλήματά του».
Ανησυχία για το πού μπορεί να οδηγήσουν αυτές οι διαπραγματεύσεις εκφράζουν και οι Δημοκρατικοί της ειδικής επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων για την Κίνα. «Η ασφάλεια του λαού της Ταϊβάν δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να γίνει διαπραγματευτικό χαρτί», ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους την Τετάρτη. «Ομοίως, το μέλλον της Ουκρανίας δεν πρέπει να συζητηθεί χωρίς τους Ουκρανούς στο τραπέζι».
Τη Δευτέρα, προτού αναχωρήσει για την Ασία, ο Τραμπ είπε στους δημοσιογράφους ότι η συνάντηση με τον Σι και τον Πούτιν θα επικεντρωνόταν στη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων των τριών χωρών, στον πόλεμο με το Ιράν και, όπως είπε αστειευόμενος, «στο αγαπημένο μου θέμα, την Ουκρανία». Η Μόσχα και το Πεκίνο έχουν ήδη δείξει ότι δύσκολα θα κάνουν παραχωρήσεις για τα στρατηγικά τους οπλοστάσια ή θα χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους στην Τεχεράνη για να πιέσουν το ιρανικό καθεστώς. Αν λοιπόν υπάρξει συμφωνία, πιθανότατα θα αφορά άλλα ζητήματα.
Ο Σι αναμένεται «να πιέσει έντονα για να μονιμοποιήσει το πάγωμα των πωλήσεων όπλων στην Ταϊβάν», εκτιμά ο Κερ Γκιμπς, πρώην πρόεδρος του Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου στη Σαγκάη, ο οποίος διατηρεί τακτικές επαφές με Κινέζους αξιωματούχους.
Εκεί όπου συμπίπτουν τα συμφέροντα Σι και Πούτιν
Σε αρκετά ζητήματα οι επιδιώξεις του Σι και του Πούτιν συμπίπτουν. Οι σύμμαχοι που έχουν μείνει εκτός της συνάντησης φοβούνται ότι σε αυτά ακριβώς τα θέματα οι δύο ηγέτες έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να πιέσουν αποτελεσματικά τον Τραμπ.
Το Πεκίνο, για παράδειγμα, κατηγορεί την Ιαπωνία ότι έχει βάλει πλώρη για έναν «νεομιλιταρισμό» που αποσταθεροποιεί την περιοχή.
«Ο Πούτιν συμμερίζεται σε μεγάλο βαθμό αυτή την εκδοχή. Φαντάζομαι λοιπόν ότι ο Σι Τζινπίνγκ θα θέσει το ζήτημα και θα επιχειρήσει να παρουσιάσει την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι ως παράγοντα πρόκλησης, τον οποίο οι τρεις πλευρές θα πρέπει να συνεργαστούν για να περιορίσουν», δήλωσε ο Ντέιβιντ Σακς, πρώην αρμόδιος για πολιτικοστρατιωτικά θέματα στην αμερικανική διπλωματική αποστολή στην Ταϊβάν.
Η ιαπωνική πρεσβεία δεν απάντησε στο αίτημα του Politico για σχόλιο.
Η διπλωματική νίκη που αναζητά ο Τραμπ
Ο Τραμπ ενδέχεται να επιδιώξει μια θεαματική εξέλιξη στην τριμερή, ώστε να την προβάλει ως επιτυχία μιας ασιατικής περιοδείας που μέχρι στιγμής έχει αποδώσει ελάχιστα. Την Τρίτη, στο περιθώριο της ειδικής συνόδου ΗΠΑ–ASEAN στη Μανίλα, υπέγραψε μια εμπορική συμφωνία με την Ταϊλάνδη που εκκρεμούσε εδώ και καιρό. Την Τετάρτη διαφήμισε μέσω του Truth Social μια «νέα και εντελώς διαφορετική εμπορική συμφωνία με τις Φιλιππίνες». Πέρα από αυτά, η περιοδεία δεν έχει φέρει κάποια νέα διπλωματική εξέλιξη.
«Ο Τραμπ προέρχεται από την αγορά ακινήτων της Νέας Υόρκης, όπου κερδίζεις όταν συναλλάσσεσαι με τον μεγάλο παίκτη. Έτσι ασκεί και την εξωτερική πολιτική», λέει ο Τζον Έραθ, πρώην αναπληρωτής διευθυντής για ευρωπαϊκές υποθέσεις στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας κατά την πρώτη θητεία Τραμπ. «Συναλλάσσεται με τη Ρωσία και την Κίνα, τους μεγάλους παίκτες αυτής της αγοράς, και λέει στους μικρούς ότι θα πρέπει να αποδεχθούν όποια συμφωνία καταφέρει να κλείσει».
Η Μόσχα και το Πεκίνο ήδη καλλιεργούν προσδοκίες για αποτελέσματα μεγάλης σημασίας. Η σύνοδος «αποτελεί ορόσημο», δήλωσε τη Δευτέρα η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Μάο Νινγκ. Ο σύμβουλος του Ρώσου προέδρου Γιούρι Ουσακόφ είπε, σύμφωνα με το πρακτορείο TASS, ότι η συνάντηση «θα κλέψει την παράσταση».
Αυτός ο επίσημος ενθουσιασμός μπορεί να αποτελεί μέρος της τακτικής του Σι και του Πούτιν πριν από την τριμερή, εκτιμά ο Τόμας Κάντριμαν, πρώην βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για θέματα διεθνούς ασφάλειας και μη διάδοσης επί κυβέρνησης Ομπάμα.
«Το να λες ότι θα γίνει η πιο ιστορική διάσκεψη στον κόσμο εδώ και 80 χρόνια είναι κάτι που αρέσει σε έναν άνθρωπο σαν τον Τραμπ», λέει ο Κάντριμαν. «Αν φουσκώσουν αρκετά τη σημασία της συνάντησης, ίσως τον κάνουν να καταπιεί ό,τι προσπαθούν να του σερβίρουν».




