Ο Γιώργος Ζυμπίδης ήταν 23 ετών. Είχε αποφοιτήσει μόλις το καλοκαίρι από τη Σχολή Πυροσβεστών και βρισκόταν στην αρχή της επαγγελματικής του ζωής. Ο Ηλίας Βαλατσός ήταν 44 ετών, υπαρχιπυροσβέστης, με εμπειρία στην πρώτη γραμμή. Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου μπήκαν μαζί σε ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο στο Ζεφύρι για να σβήσουν μια φωτιά. Δεν βγήκαν ποτέ ζωντανοί.
Λίγες ώρες αργότερα, οι σημαίες της Πυροσβεστικής κυμάτιζαν μεσίστιες. Η πολιτεία πενθούσε, οι κυβερνητικοί παράγοντες εξέφραζαν τη θλίψη τους και ο δημόσιος λόγος γέμιζε με αναφορές στην αυτοθυσία και στον ηρωισμό. Είναι μια μακάβρια τελετουργία στην οποία έχουμε αποκτήσει θλιβερή εμπειρία.
Οι πυροσβέστες γίνονται ήρωες όταν πεθαίνουν, ενώ οι προειδοποιήσεις τους όσο βρίσκονται στη ζωή αντιμετωπίζονται πολύ συχνά ως ενοχλητικές συνδικαλιστικές διεκδικήσεις. Μόνο που δεν πηγαίνουν στη δουλειά τους για να γίνουν ήρωες. Πηγαίνουν για να σώσουν ανθρώπους και να επιστρέψουν στις οικογένειές τους.
Μια φωτιά, δύο νεκροί και πολλά αναπάντητα ερωτήματα
Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε σε εγκαταλελειμμένο κτίριο της οδού Κατσαντώνη, στο Ζεφύρι. Στο σημείο κινητοποιήθηκαν 20 πυροσβέστες με έξι οχήματα, καθώς και δυνάμεις της 1ης ΕΜΑΚ. Κατά την επιχείρηση, οι δύο άνδρες εγκλωβίστηκαν στο εσωτερικό, ενώ ένας τρίτος συνάδελφός τους τραυματίστηκε.
Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου τους παραμένουν υπό διερεύνηση. Οι αρχικές πληροφορίες για κατάρρευση τμήματος του κτιρίου δεν επιβεβαιώθηκαν από όλες τις μεταγενέστερες αναφορές, ενώ εξετάζονται διαφορετικά ενδεχόμενα για τον εγκλωβισμό τους. Έχει διαταχθεί Ένορκη Διοικητική Εξέταση.
Παράλληλα, οι αρχές συνέλαβαν μια 34χρονη γυναίκα και τις δύο ανήλικες κόρες της, καθώς ερευνάται αν η απόρριψη υπολειμμάτων από ξυλόσομπα προκάλεσε τη φωτιά.
Η ενδεχόμενη ποινική ευθύνη για την πρόκληση της πυρκαγιάς είναι ζήτημα της Δικαιοσύνης. Δεν απαντά, όμως, στο σύνολο των ερωτημάτων που γεννά ο θάνατος δύο ανθρώπων εν ώρα υπηρεσίας.
Άλλο είναι να διαπιστωθεί πώς ξεκίνησε η φωτιά και άλλο να εξεταστεί αν είχαν αξιολογηθεί επαρκώς οι κίνδυνοι, αν τηρήθηκαν οι κατάλληλες επιχειρησιακές διαδικασίες και αν μπορούσε να είχε αποτραπεί η τραγική κατάληξη.
Οι αρμόδιοι οφείλουν να εξηγήσουν όχι μόνο τι συνέβη, αλλά και τι πρέπει να αλλάξει.
Δεκατρείς συναντήσεις, καμία δικαιολογία
Την ώρα που ανακοινωνόταν το πένθος, οι συνδικαλιστές των πυροσβεστών έφερναν στη δημόσια συζήτηση όσα καταγγέλλουν εδώ και χρόνια.
Ο πρόεδρος του Πανελλαδικού Σωματείου Πυροσβεστών, Κωνσταντίνος Παπαντώνης, δήλωσε ότι οι εκπρόσωποι των εργαζομένων έχουν συναντήσει δεκατρείς φορές τον Κυριάκο Μητσοτάκη, προειδοποιώντας για την κατάσταση του Πυροσβεστικού Σώματος.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες του, οι ελλείψεις αφορούν προσωπικό, οχήματα, ρουχισμό και μέσα ατομικής προστασίας. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι οι πυροσβέστες ζητούν επί έξι χρόνια την ανανέωση του προστατευτικού τους εξοπλισμού, ενώ η πολιτική ηγεσία ασχολείται με προαγωγές και τελετές εγκαινίων.
Δεκατρείς συναντήσεις δεν είναι μία προειδοποίηση που χάθηκε μέσα στη γραφειοκρατία. Είναι δεκατρείς ευκαιρίες να ακούσει η κυβέρνηση τι λένε οι άνθρωποι που στέλνει καθημερινά στην πρώτη γραμμή.
Και αν οι καταγγελίες είναι βάσιμες, δεν μιλάμε για απλή διοικητική δυσλειτουργία. Μιλάμε για μια πολιτική ηγεσία που γνωρίζει τα προβλήματα και οφείλει να εξηγήσει γιατί αυτά παραμένουν.
Πότε ανανεώθηκε τελευταία φορά ο ατομικός εξοπλισμός; Πόσοι πυροσβέστες λείπουν από τους σταθμούς; Πόσες αναφορές για ελλείψεις έχουν υποβληθεί και ποιες αντιμετωπίστηκαν;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσει η κυβέρνηση. Όχι πόσο συγκλονισμένη αισθάνεται από την τελευταία τραγωδία.
Χρειάζεται, βέβαια, μια ουσιώδης διευκρίνιση: σύμφωνα με την ενημέρωση που μετέδωσε η ΕΡΤ, οι δύο πυροσβέστες μπήκαν στο κτίριο με πλήρη εξάρτυση και μέσα ατομικής προστασίας. Δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποια συγκεκριμένη έλλειψη εξοπλισμού συνέβαλε στον θάνατό τους.
Αυτό δεν ακυρώνει τις γενικότερες καταγγελίες. Ούτε απαλλάσσει την πολιτική ηγεσία από την υποχρέωση να απαντήσει σε αυτές.
Το κράτος των εγκαινίων και των μεσίστιων σημαιών
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει σημαντικό πολιτικό και επικοινωνιακό κεφάλαιο στην αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίας.
Νέα οχήματα, επιχειρησιακά κέντρα, εξοπλιστικά προγράμματα και τελετές παράδοσης παρουσιάζονται ως αποδείξεις ενός κράτους που εκσυγχρονίζεται.
Μόνο που η αποτελεσματικότητα ενός δημόσιου μηχανισμού δεν μετριέται από το πόσο εντυπωσιακά παρουσιάζει τις προμήθειές του. Μετριέται από το αν οι άνθρωποί του διαθέτουν όσα χρειάζονται για να κάνουν τη δουλειά τους με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια.
Ένα καινούργιο πυροσβεστικό όχημα είναι χρήσιμο. Δεν υποκαθιστά, όμως, την επαρκή στελέχωση, την κατάλληλη εκπαίδευση ή την έγκαιρη ανανέωση των ατομικών μέσων προστασίας.
Ο ηρωισμός δεν μπορεί να αποτελεί το άλλοθι για όσα οφείλει να παρέχει το κράτος.
Και οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται πλέον στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές του καλοκαιριού. Ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο, γεμάτο εύφλεκτα υλικά και με αβέβαιη στατική κατάσταση, μπορεί να αποδειχθεί εξίσου θανατηφόρο.
Ο Παπαντώνης υποστήριξε ότι οι πυροσβέστες του συγκεκριμένου σταθμού είχαν επέμβει πολλές φορές στο ίδιο κτίριο. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, προκύπτει ένα ακόμη ερώτημα: γιατί ένας επανειλημμένα διαπιστωμένος κίνδυνος δεν είχε αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά;
Ένα επικίνδυνο κτίριο δεν γίνεται ασφαλέστερο επειδή οι πυροσβέστες έχουν συνηθίσει να επιχειρούν σε αυτό.
Έξι νεκροί και η ίδια συζήτηση από την αρχή
Ο θάνατος του Γιώργου Ζυμπίδη και του Ηλία Βαλατσού ανεβάζει, σύμφωνα με την καταγραφή των φετινών περιστατικών, στους έξι τους πυροσβέστες που έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα στο 2026.
Οι συνθήκες των περιστατικών διαφέρουν και δεν υπάρχει τεκμηριωμένη βάση για να αποδοθούν όλα στην ίδια αιτία. Ο απολογισμός, ωστόσο, είναι αρκετά βαρύς ώστε να απαιτεί συνολική εξέταση της επιχειρησιακής ασφάλειας.
Όχι άλλη μία αναζήτηση μεμονωμένων λαθών που ολοκληρώνεται με ένα πόρισμα και ξεχνιέται. Χρειάζεται να εξεταστούν οι επαναλαμβανόμενοι κίνδυνοι, οι διαδικασίες, η εκπαίδευση, η στελέχωση και ο εξοπλισμός.
Κυρίως, χρειάζεται να εγκαταλειφθεί η αντίληψη ότι ο κίνδυνος του επαγγέλματος δικαιολογεί σχεδόν κάθε απώλεια. Γιατί εκεί βρίσκεται και η παγίδα της διαρκούς επίκλησης του ηρωισμού.
Ο ήρωας υποτίθεται ότι αντέχει τα πάντα. Δεν κουράζεται, δεν παραπονιέται, δεν ζητά περισσότερα. Η θυσία του αντιμετωπίζεται σαν μέρος της αποστολής του.
Οι πυροσβέστες, όμως, είναι εργαζόμενοι. Έχουν εργασιακά δικαιώματα, σώματα που εξαντλούνται και οικογένειες που τους περιμένουν.
Δεν χρειάζονται την αναγνώριση της πολιτείας μόνο όταν χάσουν τη ζωή τους. Τη χρειάζονται όταν ζητούν ασφαλέστερες συνθήκες εργασίας.
Η υποκρισία του κρατικού πένθους
Ο Γιώργος Ζυμπίδης ήταν 23 ετών. Ο Ηλίας Βαλατσός 44. Οι σημαίες θα επιστρέψουν σύντομα στη θέση τους, οι ανακοινώσεις θα ξεχαστούν και η επικαιρότητα θα προχωρήσει.
Οι οικογένειές τους, όμως, δεν θα επιστρέψουν ποτέ στη ζωή που είχαν πριν από το μεσημέρι του Σαββάτου.
Η κυβέρνηση οφείλει να διερευνήσει πλήρως το δυστύχημα, να δημοσιοποιήσει τα πορίσματα στον βαθμό που επιτρέπεται και να εξηγήσει ποια συγκεκριμένα μέτρα θα λάβει.
Οφείλει, όμως, κάτι ακόμη σημαντικότερο: να μη χρειάζεται να χάνονται άνθρωποι για να ασχοληθεί με όσα οι ίδιοι καταγγέλλουν εδώ και χρόνια.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να συνεχίσει να αποκαλεί τους νεκρούς πυροσβέστες ήρωες. Το ερώτημα είναι τι έκανε με όσα του είπαν οι ζωντανοί στις δεκατρείς συναντήσεις τους.
Γιατί η πραγματική τιμή σε έναν πυροσβέστη δεν είναι μια μεσίστια σημαία, μια ανακοίνωση ή ένας συγκινητικός επικήδειος.
Είναι να έχει κάνει το κράτος ό,τι περνά από το χέρι του για να γυρίσει ζωντανός στο σπίτι του.



