BIG PICTURE

«Χωριάτικο»: Η σκοτεινή πλευρά της μπίζνας με τις δημόσιες παραλίες

Σειρές από ξαπλώστρες και ομπρέλες σε ελληνική παραλία, δίπλα σε συμβάσεις παραχώρησης με κόκκινη σφραγίδα «Οφειλές 852.000 €», σε συμβολική εικονογράφηση για την υπόθεση «Χωριάτικο».

Εκατοντάδες εταιρείες, εκατομμύρια σε οφειλές και 28 παραχωρήσεις παραλιών στη Ρόδο. Η υπόθεση «Χωριάτικο» αποκαλύπτει σοβαρές παρατυπίες και εκθέτει τους δημόσιους μηχανισμούς ελέγχου.

Στη Ρόδο, τέσσερις εταιρείες είχαν εξασφαλίσει την εκμετάλλευση 28 δημόσιων παραλιών. Οι συμβάσεις προέβλεπαν ότι ακόμη και μία καθυστερημένη δόση μπορούσε να τους στερήσει το δικαίωμα της παραχώρησης. Στην πράξη, όμως, οι καθυστερήσεις συσσωρεύονταν και οι παραλίες εξακολουθούσαν να λειτουργούν κανονικά.

Όταν οι οφειλές προς τον Δήμο έφτασαν περίπου τις 852.000 ευρώ, εγκρίθηκε ρύθμιση με αιτήσεις που, όπως διαπίστωσε αργότερα η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ήταν ασυμπλήρωτες και ανυπόγραφες. Οι εταιρείες πλήρωσαν τις πρώτες δόσεις, η τουριστική περίοδος πέρασε και οι πληρωμές σταμάτησαν. Όταν ο Δήμος επιχείρησε κατασχέσεις, δεν βρέθηκαν διαθέσιμα χρήματα στους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Αυτό είναι το πραγματικό ενδιαφέρον της υπόθεσης «Χωριάτικο». Πέρα από τις καταγγελίες για εικονικές εταιρείες, αχυρανθρώπους και εκφοβισμό ανταγωνιστών, υπάρχει κάτι που δεν χρειάζεται να περιμένει τις ποινικές δίκες: η καταγεγραμμένη αποτυχία των δημόσιων μηχανισμών να επιβάλουν εγκαίρως τους κανόνες τους.

Και όταν το κράτος παραχωρεί δημόσια περιουσία αλλά δεν μπορεί να εξασφαλίσει ούτε την τήρηση των συμβάσεων, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποιος κερδίζει από τις παραλίες. Είναι και ποιος πληρώνει το κόστος αυτής της ανοχής.

Άλλαζαν οι εταιρείες, έμεναν τα χρέη

Σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., το δίκτυο που φέρεται να συνδέεται με τον επιχειρηματία Άγγελο Γιαννακόπουλο περιλάμβανε 430 αλληλοσυνδεόμενα εταιρικά σχήματα. Από αυτά, 340 φέρονται να χρησιμοποιούνταν για την αποφυγή φορολογικών, ασφαλιστικών και άλλων υποχρεώσεων.

Οι καταγεγραμμένες απαιτητές οφειλές έφταναν τα 95,5 εκατομμύρια ευρώ.

Η μέθοδος που περιγράφουν οι αρχές ήταν απλή: οι εταιρείες δημιουργούσαν χρέη, αντικαθίσταντο από άλλες και η δραστηριότητα συνεχιζόταν, ενώ οι πραγματικοί διαχειριστές φέρονται να παρέμεναν οι ίδιοι, κρυμμένοι πίσω από «αχυρανθρώπους».

Στη Μύκονο, η επιχειρηματική δραστηριότητα που αποδίδεται στο δίκτυο επεκτάθηκε από έναν φούρνο σε τουλάχιστον 17 επιχειρήσεις. Στη Ρόδο, το ενδιαφέρον στράφηκε στις παραλίες.

Η Καθημερινή περιγράφει περιπτώσεις όπου, σε διαγωνισμούς με τιμή εκκίνησης 50.000 ευρώ, κατατίθεντο προσφορές που έφταναν τις 500.000. Η υψηλή προσφορά μπορούσε να εξασφαλίσει την παραχώρηση, αλλά το τίμημα δεν καταβαλλόταν στη συνέχεια όπως είχε συμφωνηθεί.

Η αστυνομική έρευνα εξετάζει επίσης καταγγελίες για εκφοβισμό ανταγωνιστών και διασυνδέσεις με δημόσιους λειτουργούς. Οι κατηγορίες αυτές μένει να κριθούν από τη Δικαιοσύνη.

Αν όμως ένα επιχειρηματικό σχήμα μπορεί να αποκλείει ανταγωνιστές με προσφορές που τελικά δεν πληρώνει, τότε δεν μιλάμε απλώς για φοροδιαφυγή. Μιλάμε για την ίδια τη στρέβλωση των όρων με τους οποίους μοιράζεται η εκμετάλλευση της δημόσιας περιουσίας.

Ο νόμος ήταν σαφής, η εφαρμογή του όχι

Το 2023, τέσσερις εταιρείες απέκτησαν παραχωρήσεις για 28 τμήματα παραλιών στη Ρόδο, με συνολικό συμβατικό τίμημα 2,025 εκατομμυρίων ευρώ.

Οι συμβάσεις προέβλεπαν ότι η καθυστέρηση έστω και μίας δόσης οδηγούσε στην παύση της παραχώρησης.

Οι εταιρείες κατέβαλαν την πρώτη δόση, απαραίτητη για την υπογραφή των συμβάσεων. Τις επόμενες δύο, που έπρεπε να πληρωθούν το καλοκαίρι του 2023, τις εξόφλησαν μόλις τον Σεπτέμβριο του 2024, έπειτα και από παράταση λόγω των καταστροφικών πυρκαγιών.

Παρά τις καθυστερήσεις, οι παραχωρήσεις παρέμειναν ενεργές. Οι υπηρεσίες του Δήμου δεν ενημέρωσαν εγκαίρως την Κτηματική Υπηρεσία, η οποία επίσης δεν προχώρησε στην προβλεπόμενη λύση των συμβάσεων.

Και τον Μάιο του 2025 ήρθε η επίμαχη ρύθμιση. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας διαπίστωσε ότι ο δημοτικός ταμίας ενήργησε καθ’ υπέρβαση των αρμοδιοτήτων του, ενώ η Δημοτική Επιτροπή ενέκρινε ομόφωνα και αναδρομικά τον διακανονισμό, παρά τη ρητή εξαίρεση των συμβατικών οφειλών από τη σχετική νομοθεσία.

Ο δήμαρχος Ρόδου, Αλέξανδρος Κολιάδης, υπερασπίστηκε τη νομιμότητα των ρυθμίσεων, επικαλούμενος διαφορετική ερμηνεία του νόμου και αλληλογραφία με το υπουργείο Οικονομικών.

Η Αρχή απέρριψε την επιχειρηματολογία του. Η ρύθμιση που είχε προηγηθεί μέσω της Εφορίας αφορούσε το 40% του τιμήματος που αναλογούσε στο Δημόσιο, όχι το 60% που εισέπραττε ο Δήμος.

Ούτε ένα ευρώ από τις κατασχέσεις

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο βρίσκεται στην κατάληξη. Οι εταιρείες κατέβαλαν δύο δόσεις της νέας ρύθμισης και μέρος της τρίτης. Έπειτα σταμάτησαν να πληρώνουν. Τον Οκτώβριο του 2025 ο Δήμος ακύρωσε τις ρυθμίσεις και τον Δεκέμβριο προχώρησε σε ηλεκτρονικές κατασχέσεις μέσω δώδεκα τραπεζών. Οι κατασχέσεις απέβησαν άκαρπες.

Την ίδια περίοδο, οι τέσσερις εταιρείες λύθηκαν, εκκαθαρίστηκαν και διαγράφηκαν από το ΓΕΜΗ. Οι αρμόδιες αρχές είχαν αφήσει να περάσουν σχεδόν ολόκληρες οι τριετείς παραχωρήσεις πριν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ανάκτησης των χώρων.

Αυτή είναι η αντίφαση που κανένα αφήγημα περί αποτελεσματικού κράτους δεν μπορεί να εξαφανίσει.

Για έναν μικρό επιχειρηματία, η καθυστέρηση μιας οφειλής μπορεί να απειλήσει τη βιωσιμότητά του. Στην υπόθεση της Ρόδου, εταιρείες με συστηματικά απλήρωτες υποχρεώσεις διατήρησαν επί χρόνια την εκμετάλλευση πολύτιμων δημόσιων χώρων.

Και όταν το κράτος αποφάσισε να διεκδικήσει όσα του οφείλονταν, βρέθηκε να κυνηγά λογαριασμούς χωρίς διαθέσιμα χρήματα.

Το πραγματικό πρόσωπο του τουριστικού θαύματος

Η υπόθεση «Χωριάτικο» αφορά φυσικά και τις ποινικές ευθύνες όσων φέρονται να οργάνωσαν το δίκτυο. Δεν περιορίζεται, όμως, σε αυτές.

Αφορά ένα μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης στο οποίο η δημόσια παραλία αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία ιδιωτικού πλουτισμού, με το κράτος πρόθυμο να παραχωρήσει την εκμετάλλευσή της, αλλά πολύ λιγότερο αποτελεσματικό όταν πρέπει να ελέγξει την τήρηση των υποχρεώσεων.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει αναγάγει την προσέλκυση επενδύσεων και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας σε σχεδόν αυταξίες. Η υπόθεση της Ρόδου υπενθυμίζει ότι η επιχειρηματική δραστηριότητα δεν παράγει αυτομάτως δημόσιο όφελος. Ιδίως όταν δεν υπάρχει αποτελεσματική εποπτεία.

Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχουν επιχειρήσεις στις παραλίες. Είναι γιατί επιχειρήσεις που παραβίαζαν τους οικονομικούς όρους των παραχωρήσεών τους μπορούσαν να συνεχίζουν να τις εκμεταλλεύονται.

Και ποιος αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για τις διαπιστωμένες παραλείψεις.

Στη Ρόδο, οι παραλίες είχαν τίμημα, οι συμβάσεις είχαν όρους και οι υπηρεσίες είχαν αρμοδιότητες. Εκείνο που έλειψε ήταν η έγκαιρη επιβολή τους.

Γιατί το δημόσιο συμφέρον δεν προστατεύεται με την υπογραφή μιας σύμβασης. Προστατεύεται όταν το κράτος είναι διατεθειμένο να την εφαρμόσει, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι κάποιος ισχυρός επιχειρηματίας θα χάσει μια επικερδή παραλία.

Κοινοποίηση:

Εγγραφείτε στο Newsletter