Οι αθηναϊκές ταράτσες φιλοξενούν σχεδόν τα πάντα. Ηλιακούς θερμοσίφωνες, κεραίες, απλωμένα ρούχα και κάθε λογής κατασκευές. Μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να προσθέσει στη λίστα κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον: τη δυνατότητα παραγωγής σημαντικών ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με έρευνα στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, οι κατάλληλες στέγες της πρωτεύουσας θα μπορούσαν, εφόσον αξιοποιούνταν με φωτοβολταϊκά, να παράγουν περίπου 1,8 τεραβατώρες (TWh) ηλεκτρικής ενέργειας τον χρόνο.
Πρόκειται για ποσότητα που αντιστοιχεί σε 1,8 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες. Και μάλιστα από μια επιφάνεια που βρίσκεται ήδη εκεί, πάνω από τα κτίρια της πόλης.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Energy, εξετάζει το ηλιακό δυναμικό των στεγών και στις 27 πρωτεύουσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα συμπεράσματά της δείχνουν ότι οι πόλεις διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες παραγωγής καθαρής ενέργειας, χωρίς να χρειάζεται κάθε νέα εγκατάσταση να καταλαμβάνει πρόσθετες εκτάσεις γης.
Ένα ενεργειακό δυναμικό πάνω από τα κεφάλια μας
Για την Αθήνα, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι περίπου 24,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα στεγών είναι κατάλληλα για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών.
Αν αξιοποιούνταν αυτό το δυναμικό, η παραγόμενη ενέργεια θα μπορούσε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της μελέτης, να συμβάλει στην αποφυγή περίπου 512.000 τόνων ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.
Υπάρχει και οικονομική διάσταση. Τα δυνητικά ετήσια έσοδα από την παραγωγή υπολογίζονται σε 117,39 εκατομμύρια ευρώ, βάσει των παραδοχών της έρευνας και των τιμών της αγοράς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα χρήματα θα κατέληγαν αυτομάτως στους κατοίκους ή ότι οι λογαριασμοί ρεύματος θα μειώνονταν κατά το αντίστοιχο ποσό. Το οικονομικό όφελος θα εξαρτιόταν από τον τρόπο εγκατάστασης, χρηματοδότησης και αξιοποίησης της παραγόμενης ενέργειας.
Ακόμη και ως θεωρητική εκτίμηση, το εύρημα δείχνει ότι οι αθηναϊκές στέγες μπορούν να παίξουν πολύ μεγαλύτερο ενεργειακό ρόλο από αυτόν που έχουν σήμερα.
Τι συμβαίνει στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες;
Η Αθήνα δεν είναι η μόνη πόλη που διαθέτει αξιοσημείωτο ηλιακό δυναμικό. Στο Παρίσι, η δυνητική ετήσια παραγωγή φτάνει τις 3,81 TWh, τη μεγαλύτερη μεταξύ των πρωτευουσών που εξετάστηκαν. Το Βερολίνο και η Βουδαπέστη ακολουθούν με περίπου 2,55 TWh το καθένα.
Οι διαφορές δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από το πόσο ηλιόλουστη είναι μια πόλη. Σημασία έχουν η έκταση των κατάλληλων στεγών, η πυκνότητα της δόμησης, η σκίαση από γειτονικά κτίρια και οι τοπικές ατμοσφαιρικές συνθήκες.
Για να υπολογίσουν την παραγωγική δυνατότητα, οι επιστήμονες αξιοποίησαν δεδομένα δεκαέξι ετών, από το 2008 έως το 2023, δορυφορικές πληροφορίες του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus και προσομοιώσεις φωτοβολταϊκών συστημάτων.
Στην ανάλυσή τους συνυπολογίστηκαν η νέφωση, τα αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα και η σκίαση που προκαλεί το αστικό περιβάλλον.
Με άλλα λόγια, δεν αρκέστηκαν στην εκτίμηση της ηλιοφάνειας. Επιχείρησαν να υπολογίσουν πόση ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσαν πράγματι να παράγουν οι διαθέσιμες επιφάνειες, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά κάθε πόλης.
Από τη μελέτη έως την ταράτσα υπάρχει απόσταση
Βέβαια, το γεγονός ότι μια στέγη είναι κατάλληλη για φωτοβολταϊκά δεν σημαίνει ότι αύριο το πρωί μπορούν να τοποθετηθούν πάνελ.
Η εγκατάσταση απαιτεί επένδυση, τεχνικό έλεγχο, δυνατότητα σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο και, στην περίπτωση των πολυκατοικιών, συνεννόηση μεταξύ των ιδιοκτητών.
Υπάρχει επίσης το ζήτημα της αποθήκευσης. Τα φωτοβολταϊκά παράγουν ηλεκτρική ενέργεια όταν υπάρχει διαθέσιμη ηλιακή ακτινοβολία, όχι απαραίτητα τις ώρες που η κατανάλωση είναι μεγαλύτερη.
Γι’ αυτό και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, ακόμη και με εκτεταμένη αξιοποίηση των στεγών, η ηλιακή ενέργεια δεν μπορεί από μόνη της να καλύψει όλες τις ανάγκες μιας πόλης. Χρειάζονται αποθήκευση, ευέλικτα δίκτυα και συνδυασμός διαφορετικών πηγών παραγωγής.
Το ενδιαφέρον, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στο πόσες κιλοβατώρες θα μπορούσε να παράγει η Αθήνα, αλλά και στο πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αυτή η δυνατότητα.
Φωτοβολταϊκά σε σχολεία και δημόσια κτίρια, ενεργειακές κοινότητες και συλλογικές εγκαταστάσεις σε πολυκατοικίες είναι ορισμένες από τις επιλογές που αξίζει να εξεταστούν.
Η επιστημονική μελέτη δεν αποτελεί σχέδιο άμεσης εγκατάστασης φωτοβολταϊκών ούτε υπόσχεται μια Αθήνα ενεργειακά αυτάρκη. Δείχνει, όμως, ότι ένα σημαντικό μέρος της δυνατότητας παραγωγής καθαρής ενέργειας βρίσκεται ήδη ενσωματωμένο στον αστικό ιστό.
Και για μια πόλη που συζητά διαρκώς για το ενεργειακό κόστος, την κλιματική αλλαγή και τις ανάγκες του ηλεκτρικού δικτύου, αυτή είναι μια δυνατότητα που αξίζει να κοιτάξουμε λίγο περισσότερο.
Αυτή τη φορά, κυριολεκτικά προς τα πάνω.
