Γράφει ο Σάββας Παναγιωτίδης
Στην Κάτω Τούμπα, οι αντιπαλότητες που χωρίζουν τις κερκίδες της Θεσσαλονίκης έμειναν στην άκρη. Οργανωμένοι οπαδοί του ΠΑΟΚ, του Άρη και του Ηρακλή βρέθηκαν στην ίδια πλευρά, έξω από μια πολυκατοικία, για να υπερασπιστούν το σπίτι δύο ηλικιωμένων ανθρώπων που απειλούνται με έξωση.
Μαζί τους στάθηκαν επαγγελματίες αθλητές, κάτοικοι της περιοχής και συλλογικότητες. Μια κινητοποίηση που ξεκίνησε από τη γειτονιά απέκτησε ευρύτερη απήχηση, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα ερώτημα που ξεπερνά τη συγκεκριμένη οικογένεια: πόσο προστατευμένος είναι ένας άνθρωπος όταν κινδυνεύει να χάσει την κατοικία του εξαιτίας ενός χρέους;
Τριάντα χρόνια ζωής, ένα δάνειο και μια έξωση
Στο διαμέρισμα της οδού Καππαδοκίας κατοικούσαν επί τρεις δεκαετίες ένας 77χρονος άνδρας και η 75χρονη σύζυγός του. Ο άνδρας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, καθώς πάσχει από καρκίνο και άνοια.
Η περιπέτειά τους συνδέεται με στεγαστικό δάνειο ύψους 140.000 ευρώ που είχε λάβει ο γιος τους. Οι γονείς είχαν υπογράψει ως εγγυητές, αναλαμβάνοντας ευθύνη για την αποπληρωμή του. Το διαμέρισμά τους οδηγήθηκε σε πλειστηριασμό και άλλαξε ιδιοκτήτη στα τέλη Σεπτεμβρίου.
Η 75χρονη υποστηρίζει ότι το δικό τους σπίτι είχε εξοφληθεί και ότι η οικογένεια δεν ενημερώθηκε εγκαίρως για την επικείμενη απομάκρυνση. Σύμφωνα με την ίδια, τους ανακοινώθηκε προφορικά πως είχαν μόλις τρεις ημέρες για να φύγουν.
Η οικογένεια προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, επιδιώκοντας την ακύρωση του συμβολαίου πώλησης. Ζήτησε παράλληλα προσωρινή προστασία, ώστε να μη γίνει έξωση μέχρι να εξεταστεί η αγωγή.
Στις 6 Νοεμβρίου, το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα προσωρινής αναστολής. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει απορριφθεί και η αγωγή ακύρωσης. Σημαίνει, όμως, ότι η διαδικασία απομάκρυνσης μπορεί να προχωρήσει όσο η κύρια δικαστική διαφορά παραμένει ανοιχτή.
Τρεις αντίπαλες κερκίδες, μία κοινή πλευρά
Εδώ η υπόθεση αποκτά μια διαφορετική διάσταση. Σε μια πόλη όπου οι αντιπαλότητες μεταξύ ΠΑΟΚ, Άρη και Ηρακλή έχουν βαθιές ιστορικές και κοινωνικές ρίζες, οργανωμένοι οπαδοί των τριών συλλόγων συμμετέχουν στην ίδια κινητοποίηση.
Η Αυτόνομη Θύρα 10 του Ηρακλή απηύθυνε δημόσιο κάλεσμα συμπαράστασης. Στην προσπάθεια συμμετείχαν και οπαδοί του ΠΑΟΚ και του Άρη, αφήνοντας στην άκρη τις διαφορές τους μπροστά στην ανάγκη προστασίας δύο ηλικιωμένων.
Η αλληλεγγύη δεν περιορίστηκε στους συνδέσμους. Το απόγευμα της Παρασκευής, 6 Νοεμβρίου, έξω από την πολυκατοικία βρέθηκαν ο ποδοσφαιριστής του ΠΑΟΚ Δημήτρης Πέλκας, ο μπασκετμπολίστας του Άρη Γιώργος Τανούλης και ο Γιώργος Μπαντής, πρώην ποδοσφαιριστής του Ηρακλή και σημερινός πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Αμειβομένων Ποδοσφαιριστών και Ποδοσφαιριστριών.
Οι τρεις τους συνομίλησαν με την οικογένεια και εξέφρασαν προσωπικά τη συμπαράστασή τους.
Ο Μπαντής, που έχει αναπτύξει δημόσια δράση για τα δικαιώματα των αθλητών, έγραψε χαρακτηριστικά: «Πάντα πίστευα ότι, για να είσαι αθλητής, θα πρέπει να στέκεσαι στο πλευρό του ανθρώπου που αδικείται».
Η σημασία αυτής της παρουσίας δεν βρίσκεται απλώς στα γνωστά ονόματα. Βρίσκεται κυρίως στη συνάντηση ανθρώπων που έχουν μάθει να υποστηρίζουν διαφορετικά χρώματα, αλλά αναγνωρίζουν ότι μπροστά σε μια ανθρώπινη ανάγκη μπορούν να υπερασπιστούν το ίδιο αίτημα.
Ο αθλητισμός δεν καταργεί τις κοινωνικές διαφορές ούτε εξαφανίζει τις αντιπαλότητες. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως χώρος συλλογικής δράσης. Στην Κάτω Τούμπα, η οπαδική ταυτότητα δεν στάθηκε εμπόδιο στην αλληλεγγύη.
Όταν η δικαστική προστασία δεν προλαβαίνει την έξωση
Η υπόθεση αναδεικνύει μια κρίσιμη πλευρά των πλειστηριασμών: τη διαφορά ανάμεσα στην ύπαρξη δικαστικών μέσων και στη δυνατότητα ενός ανθρώπου να προστατεύσει εγκαίρως την κατοικία του.
Η οικογένεια εξακολουθεί να αμφισβητεί δικαστικά τη μεταβίβαση. Ωστόσο, η απόρριψη του αιτήματος προσωρινής προστασίας επιτρέπει να συνεχιστεί η διαδικασία έξωσης πριν κριθεί η κύρια αγωγή.
Η ευθύνη που αναλαμβάνει ένας εγγυητής έχει πραγματικές νομικές συνέπειες. Δεν μπορεί να παραγνωριστεί η ύπαρξη απαιτήσεων ή δικαιωμάτων των πιστωτών. Όμως η εφαρμογή τους δημιουργεί ένα εξίσου πραγματικό κοινωνικό ζήτημα όταν απειλείται η μοναδική κατοικία δύο ηλικιωμένων, εκ των οποίων ο ένας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας.
Η 75χρονη περιέγραψε ότι φιλοξενούνται προσωρινά σε φιλικό σπίτι και ότι ο σύζυγός της δυσκολεύεται να κατανοήσει τι έχει συμβεί. Ο γιος τους, Νίκος Πολυχρονίδης, συμπύκνωσε την αγωνία της οικογένειας σε μια φράση: «Δεν μιλάμε για πέτρες, μιλάμε για ψυχές».
Πίσω από τους νομικούς όρους υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να χάσουν όχι μόνο ένα περιουσιακό στοιχείο, αλλά και τη σταθερότητα της καθημερινής τους ζωής.
Από τη Μαδρίτη στην Τούμπα: Η ιστορία της Μαρικάρμεν
Η κινητοποίηση στη Θεσσαλονίκη θυμίζει την ιστορία της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, της 87χρονης Ισπανίδας που έγινε σύμβολο του αγώνα για το δικαίωμα στη στέγη. Στις 23 Σεπτεμβρίου εκδιώχθηκε από το σπίτι όπου ζούσε επί επτά δεκαετίες, παρά τις μαζικές κινητοποιήσεις για την προστασία της.
Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο αμέσως μετά την έξωση και πέθανε στις 7 Οκτωβρίου, χωρίς να προλάβει να επιστρέψει στο σπίτι της, παρότι στο μεταξύ είχε επιτευχθεί συμφωνία με την ιδιοκτήτρια εταιρεία.
Η περίπτωσή της πυροδότησε ένα πρωτοφανές κύμα κινητοποιήσεων στην Ισπανία, φέρνοντας το στεγαστικό στην καρδιά της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Από τη Μαδρίτη μέχρι την Τούμπα, οι υποθέσεις διαφέρουν, αλλά το αίτημα παραμένει κοινό: η κατοικία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως εμπόρευμα, όταν από αυτήν εξαρτώνται η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια των ανθρώπων.
Η αλληλεγγύη δεν υποκαθιστά την ευθύνη της Πολιτείας
Επί πέντε συνεχόμενες ημέρες, κάτοικοι, σωματεία και συλλογικότητες συγκεντρώθηκαν έξω από την πολυκατοικία στην οδό Καππαδοκίας. Άνθρωποι προσέφεραν τρόφιμα, άλλοι συμμετείχαν στην περιφρούρηση και αρκετοί επέστρεφαν καθημερινά, προσπαθώντας να αποτρέψουν την έξωση.
Η κινητοποίηση δεν μπορεί να εγγυηθεί την τελική έκβαση της υπόθεσης. Ούτε μπορεί η προστασία της κατοικίας να εξαρτάται από το πόσους ανθρώπους θα καταφέρει να κινητοποιήσει μια οικογένεια.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται η πολιτική διάσταση. Η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας των ευάλωτων νοικοκυριών, με διαδικασίες που εξετάζουν ουσιαστικά τις κοινωνικές συνέπειες πριν μια έξωση καταστεί μη αναστρέψιμη.
Στην Κάτω Τούμπα, οι οπαδοί του ΠΑΟΚ, του Άρη και του Ηρακλή έδειξαν ότι ακόμη και βαθιές αντιπαλότητες μπορούν να παραμεριστούν όταν διακυβεύεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Το γεγονός αξίζει να αναδειχθεί. Όχι για να εξιδανικευτεί ο κόσμος των γηπέδων, αλλά γιατί υπενθυμίζει ότι η αλληλεγγύη μπορεί να ξεπεράσει διαχωρισμούς που στην καθημερινότητα μοιάζουν αξεπέραστοι.
Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι να χρειάζονται τρεις ομάδες, δεκάδες οπαδοί και μια ολόκληρη γειτονιά για να προστατευτούν δύο ηλικιωμένοι από την απώλεια του σπιτιού τους.
Είναι να υπάρχει ένα κράτος που δεν αφήνει την προστασία των πιο ευάλωτων ανθρώπων στην τύχη ή αποκλειστικά στην αλληλεγγύη των συμπολιτών τους.
