Στο άρθρο του Ρίτσαρντ Γούτερς στους Financial Times αναλύεται η παντοδυναμία των ισχυρών της τεχνητής νοημοσύνης, με αφορμή την “πτώση” του ισχυρού άνδρα της Nvidia.
To άρθρο έχει ως εξής:
“Τζένσεν Χουάνγκ: Η παντοδυναμία των ισχυρών της τεχνητής νοημοσύνης
Οι αποφάσεις μιας χούφτας επιχειρηματιών, που λειτουργούν χωρίς επαρκή θεσμικά αντίβαρα, καθορίζουν πλέον όχι μόνο την πορεία της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και ένα σημαντικό μέρος του μέλλοντος της παγκόσμιας οικονομίας.
Του Richard Waters
Η απομάκρυνση του Τζένσεν Χουάνγκ από την κορυφή της Nvidia αναδεικνύει με τον πιο εμφατικό τρόπο τις παγίδες του λεγόμενου «founder mode». Πρόκειται για μια αντίληψη εταιρικής διακυβέρνησης που θέλει τον ιδρυτή μιας τεχνολογικής επιχείρησης να διατηρεί σχεδόν απόλυτο έλεγχο, έχοντας τον τελευταίο λόγο σε όλες τις κρίσιμες αποφάσεις.
Αυτή η φιλοσοφία διοίκησης υπήρξε ένας από τους παράγοντες που τροφοδότησαν τη δυναμική της Σίλικον Βάλεϊ, ιδίως κατά τη γέννηση και τα πρώτα βήματα πρωτοποριακών εταιρειών. Τα πράγματα, ωστόσο, αλλάζουν όταν αυτές οι επιχειρήσεις εξελίσσονται σε οικονομικούς και πολιτικούς γίγαντες. Τότε, η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια ενός προσώπου αποκτά πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις και συνεπάγεται σοβαρότερους κινδύνους. Ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία, κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει καθοριστικά την οικονομική δραστηριότητα, την εθνική ασφάλεια και την τεχνολογική πρόοδο.
Ο Χουάνγκ, που συμμετείχε στην ίδρυση της Nvidia το 1993, δεν είχε στη διάθεσή του το προνόμιο των μετοχών με ενισχυμένα δικαιώματα ψήφου, μέσω των οποίων προσωπικότητες όπως ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ και οι ιδρυτές της Alphabet διατηρούν τον έλεγχο των εταιρειών τους. Είχε, όμως, εξασφαλίσει την κυρίαρχη θέση του χάρη σε ένα διοικητικό συμβούλιο που αντιμετώπιζε ευνοϊκά τις επιλογές του.
Την ίδια στιγμή, οικοδόμησε γύρω από τη Nvidia ένα εκτεταμένο δίκτυο επιχειρήσεων τεχνολογίας, στο κέντρο του οποίου βρισκόταν ο ίδιος. Η δύναμή του δεν περιορίστηκε στον επιχειρηματικό κόσμο, αλλά απέκτησε σημαντικό βάρος τόσο στη Wall Street όσο και στα κέντρα πολιτικών αποφάσεων της Ουάσιγκτον. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και η κυβέρνηση Τραμπ, παρότι αρχικά είχε εξετάσει το ενδεχόμενο διάσπασης της Nvidia, τελικά ανέπτυξε στενή συνεργασία με τον επικεφαλής της.
Η εντυπωσιακή αυτή διαδρομή ενδέχεται να καλλιέργησε στον Χουάνγκ την πεποίθηση ότι τίποτα δεν μπορούσε να απειλήσει τη θέση του. Για πολλά χρόνια δραστηριοποιούνταν χωρίς ιδιαίτερη δημοσιότητα, έχοντας μάλιστα χρειαστεί να αντιμετωπίσει διαδοχικές κρίσεις που απειλούσαν ακόμη και την επιβίωση της εταιρείας. Όλα άλλαξαν με τη ραγδαία εξάπλωση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, η οποία τον ανέδειξε σχεδόν εν μία νυκτί σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της παγκόσμιας τεχνολογικής βιομηχανίας.
Η έξοδός του από τη Nvidia αποτελεί τώρα μια σοβαρή δοκιμασία για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα διοικητικά συμβούλια στη Σίλικον Βάλεϊ. Δεν είναι, ωστόσο, καθόλου βέβαιο ότι θα προκαλέσει πραγματικές ανατροπές στις ισορροπίες εξουσίας.
Αρκεί να θυμηθεί κανείς όσα συνέβησαν το 2023 με τον Σαμ Άλτμαν. Ο επικεφαλής της OpenAI απομακρύνθηκε από τη θέση του, για να επιστρέψει μόλις λίγες ημέρες αργότερα. Η επαναφορά του κατέστη δυνατή επειδή εργαζόμενοι, επενδυτές και ισχυροί σύμμαχοι στον επιχειρηματικό κόσμο είχαν συνδέσει τόσο στενά τα συμφέροντά τους με την παρουσία του, ώστε άσκησαν καθοριστική πίεση για την επιστροφή του.
Δεν αποκλείεται, επομένως, το μήνυμα που θα λάβουν οι υπόλοιποι ιδρυτές να είναι ακριβώς το αντίθετο από εκείνο που θα ανέμενε κανείς. Αντί να αποδεχθούν περισσότερους περιορισμούς, ενδέχεται να επιδιώξουν την περαιτέρω κατοχύρωση της προσωπικής τους κυριαρχίας, αποκλείοντας ουσιαστικά τη δυνατότητα ενός διοικητικού συμβουλίου να τους εκτοπίσει. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτελούν ο Έλον Μασκ στη SpaceX, αλλά και οι επτά συνιδρυτές της Anthropic, οι οποίοι έχουν διαμορφώσει έναν ιδιαίτερα σύνθετο μηχανισμό εταιρικού ελέγχου.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι επενδυτές θα μπορούσαν, τουλάχιστον θεωρητικά, να λειτουργήσουν ως δύναμη εξισορρόπησης. Άλλωστε, η υποχώρηση της χρηματιστηριακής αποτίμησης της Nvidia κατά ένα τρισεκατομμύριο δολάρια μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες συνιστά ένα εξαιρετικά ηχηρό προειδοποιητικό σήμα. Η εμπειρία, όμως, έχει δείξει ότι οι αγορές δεν διατηρούν για πολύ τη μνήμη τέτοιων αναταράξεων, εφόσον επιστρέψει η προοπτική μεγάλων αποδόσεων.
Μια άλλη πιθανή πηγή ελέγχου θα ήταν η πολιτική εξουσία στην Ουάσιγκτον. Καθώς ολοένα μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας εξαρτάται από έναν περιορισμένο αριθμό τεχνολογικών κολοσσών, διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα: ορισμένες εταιρείες έχουν αποκτήσει τέτοιο μέγεθος και συστημική σημασία, ώστε η κατάρρευσή τους θα μπορούσε να θεωρηθεί απαγορευτική. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση Τραμπ δεν φαίνεται πρόθυμη να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες για τον περιορισμό της ισχύος τους.
Υπάρχει, παράλληλα, και μια ακόμη παράμετρος: η αποχώρηση του Χουάνγκ μπορεί τελικά να αποδειχθεί ευνοϊκή για τους ανταγωνιστές της Nvidia. Υπό την καθοδήγησή του, η εταιρεία είχε αναπτύξει ένα ολόκληρο εναλλακτικό οικοσύστημα στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης, διοχετεύοντας επενδύσεις σε νεοφυείς επιχειρήσεις υπολογιστικού νέφους, σε ανοικτά μοντέλα, σε εφαρμογές και στη ρομποτική. Η απουσία του προσωπικού του σχεδιασμού και της ικανότητάς του να διαμορφώνει συμφωνίες ενδέχεται να υπονομεύσει τη συνοχή αυτού του δικτύου. Έτσι, οι ήδη κυρίαρχοι τεχνολογικοί όμιλοι θα μπορούσαν να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερο περιθώριο επέκτασης.
Όλα αυτά οδηγούν σε μια μάλλον δυσοίωνη διαπίστωση: η παντοδυναμία των ιδρυτών των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών δεν πρόκειται να αμφισβητηθεί εύκολα. Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ο Έλον Μασκ, ο Σαμ Άλτμαν και ο Ντάριο Αμοντέι είναι πιθανό να εξακολουθήσουν να ασκούν τεράστια επιρροή, ανεξάρτητα από τις συγκρούσεις τους με κυβερνήσεις, εποπτικές αρχές ή τα ίδια τα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεών τους.
Το «founder mode», με άλλα λόγια, δεν δείχνει σημάδια υποχώρησης. Και αυτό σημαίνει ότι εξακολουθεί να παραμένει άλυτο ένα κρίσιμο ζήτημα: η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και, σε μεγάλο βαθμό, οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας βρίσκονται στα χέρια ελάχιστων επιχειρηματιών, των οποίων οι αποφάσεις δεν υπόκεινται στον θεσμικό έλεγχο που θα αντιστοιχούσε στην τεράστια ισχύ τους”.



