Γράφει ο Σάββας Παναγιωτίδης
Ένα όνομα, μια φωτογραφία προφίλ, ελάχιστοι φίλοι και μια αστείρευτη διάθεση για πολιτική αντιπαράθεση. Κάτω από μια ανάρτηση για το Πολυτεχνείο αμφισβητεί τους νεκρούς. Σε μια άλλη υπερασπίζεται τον νεοναζί Ηλία Κασιδιάρη. Λίγο αργότερα επιτίθεται στη μνήμη του Παύλου Φύσσα ή αποθεώνει κάποιο κυβερνητικό στέλεχος.
Το πρόσωπο στη φωτογραφία μπορεί να μην υπάρχει καν. Ο λογαριασμός, όμως, υπάρχει. Και συμμετέχει σε μια δημόσια συζήτηση στην οποία κανείς δεν γνωρίζει ποιος βρίσκεται πραγματικά πίσω από την οθόνη.
Τα τελευταία χρόνια, η παρουσία τέτοιων ύποπτων προφίλ γίνεται ολοένα πιο αισθητή στα ελληνικά κοινωνικά δίκτυα. Λογαριασμοί χωρίς ουσιαστική προσωπική δραστηριότητα, με φωτογραφίες που μοιάζουν δημιουργημένες από τεχνητή νοημοσύνη και με μια σχεδόν αποκλειστική ενασχόληση με την πολιτική. Πολλοί εμφανίζονται να αναπαράγουν δεξιές ή ακροδεξιές θέσεις, συχνά με αξιοσημείωτη ομοιομορφία.
Πόσοι είναι πραγματικοί άνθρωποι και πόσοι κατασκευασμένες ψηφιακές ταυτότητες; Ποιοι λειτουργούν αυθόρμητα και ποιοι συντονισμένα; Και κυρίως, ποιος ωφελείται όταν εκατοντάδες λογαριασμοί μπορούν να εμφανίσουν μια πολιτική θέση ως κυρίαρχη κοινωνική άποψη;
Η χειραγώγηση έχει ήδη μετρηθεί
Το φαινόμενο δεν αποτελεί απλώς μια διαδικτυακή υποψία.
Το 2024, οι ερευνητές Ιωάννα Αρχοντάκη και Δημήτρης Παπαευαγγέλου δημοσίευσαν τη μελέτη Amplifying Hate: Mapping the Political Twitter Ecosystem and Toxic Enablers in Greece, εξετάζοντας ένα εκτεταμένο σύνολο δεδομένων από το ελληνικό Twitter, σημερινό X.
Η έρευνα, που βασίστηκε σε ιστορικά δεδομένα έως τις αρχές του 2022, διαπίστωσε μια εντυπωσιακή αύξηση των λογαριασμών που λειτουργούσαν ως μηχανισμοί ενίσχυσης πολιτικού περιεχομένου από το 2020 και μετά.
Τα αποτελέσματα είχαν ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον. Οι λογαριασμοί ενίσχυσης που συνδέονταν με τη Δεξιά ήταν υπερδιπλάσιοι από εκείνους της Αριστεράς, ενώ παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα πόλωσης και αναπαραγωγής τοξικού περιεχομένου. Η Νέα Δημοκρατία κυριαρχούσε ως προς τον όγκο περιεχομένου που προωθούσαν οι συγκεκριμένοι λογαριασμοί.
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης συστηματικές προσωπικές επιθέσεις, σεξιστικό λόγο και ρατσιστική ρητορική, ιδιαίτερα εναντίον προσφύγων και μεταναστών.
Πρόκειται για ευρήματα συγκεκριμένης περιόδου και πλατφόρμας, όχι για απογραφή των σημερινών ψεύτικων λογαριασμών στο Facebook ή στο TikTok. Αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι η οργανωμένη ενίσχυση της πολιτικής προπαγάνδας στην Ελλάδα έχει βαθύτερες ρίζες από τη σημερινή εξάπλωση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
Από την «Ομάδα Αλήθειας» στη βιομηχανία της επιρροής
Σε αυτό το περιβάλλον, η υπόθεση της «Ομάδας Αλήθειας» αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Τα… παιδιά, όπως τα αποκαλεί το Μαξίμου, δεν εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια. Η ιστορία τους ξεκινά το 2012. Εκείνο που ήρθε με μεγαλύτερη σαφήνεια στο φως το 2025 ήταν ο τρόπος με τον οποίο συνδέθηκαν με κομματικές και επιχειρηματικές δομές.
Τον Απρίλιο του 2025, έρευνα του inside story αποκάλυψε ότι η εταιρεία Blue Skies απασχολούσε από το 2018 τους διαχειριστές της «Ομάδας Αλήθειας», αλλά και πρόσωπα που δραστηριοποιούνταν στον επικοινωνιακό μηχανισμό της Νέας Δημοκρατίας και του Μεγάρου Μαξίμου.
Ακολούθησαν δημοσιογραφικές αποκαλύψεις για παράλληλες επαγγελματικές σχέσεις κομματικών στελεχών με την εταιρεία. Η κυβέρνηση υπερασπίστηκε την «Ομάδα Αλήθειας», ενώ οι ιδρυτές της υποστήριξαν την αυτονομία της. Η εισαγγελική διερεύνηση της μηνυτήριας αναφοράς του Σωκράτη Φάμελλου οδηγήθηκε σε αρχειοθέτηση, καθώς, σύμφωνα με την ενημέρωση του υπουργείου Δικαιοσύνης τον Ιανουάριο του 2026, δεν προέκυψαν επαρκείς ενδείξεις αξιόποινης πράξης.
Τον Μάιο του 2026, πάντως, οι δύο επικεφαλής της «Ομάδας Αλήθειας», Κίμων Μπένος και Κωνσταντίνος Δογάνης, εξελέγησαν στην Πολιτική Επιτροπή της Νέας Δημοκρατίας.
Τίποτε από τα παραπάνω δεν αποδεικνύει ότι η «Ομάδα Αλήθειας» διαχειρίζεται το σύνολο των ύποπτων φιλοκυβερνητικών ή ακροδεξιών λογαριασμών. Ούτε ότι η υποστήριξη της ΝΔ και η προπαγάνδα υπέρ του Κασιδιάρη αποτελούν προϊόν ενός κοινού κέντρου.
Αναδεικνύεται, όμως, κάτι πολύ συγκεκριμένο: η διαδικτυακή πολιτική επικοινωνία δεν περιορίζεται πλέον στις επίσημες ανακοινώσεις των κομμάτων. Περιλαμβάνει επαγγελματικές δομές, εξειδικευμένους μηχανισμούς παραγωγής περιεχομένου και δίκτυα αναπαραγωγής που μπορούν να επηρεάζουν την πολιτική ατζέντα χωρίς να εμφανίζονται όλα κάτω από την ίδια κομματική ταμπέλα.
Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει πρόσωπα στην ανωνυμία
Η τεχνολογία έχει κάνει το πρόβλημα ακόμη πιο σύνθετο. Ένας ψεύτικος λογαριασμός δεν χρειάζεται πλέον να χρησιμοποιεί κλεμμένη φωτογραφία. Μπορεί να αποκτήσει μέσα σε δευτερόλεπτα ένα απολύτως πειστικό πρόσωπο, βιογραφικά στοιχεία και καθημερινό περιεχόμενο.
Δεν είναι κάθε ανώνυμος χρήστης bot. Υπάρχουν αυτοματοποιημένοι λογαριασμοί, πραγματικοί άνθρωποι που χειρίζονται πολλαπλές ψεύτικες ταυτότητες και χρήστες που αναπαράγουν συντονισμένα συγκεκριμένα μηνύματα. Η διάκριση είναι σημαντική, επειδή η χειραγώγηση δεν προϋποθέτει πάντοτε αυτοματισμό.
Το 2026, δημοσιογραφική έρευνα της «Καθημερινής» κατέγραψε περιπτώσεις ύποπτων πολιτικών προφίλ με φαινομενικά τεχνητές φωτογραφίες και σχεδόν μονοθεματική δραστηριότητα. Αντίστοιχα, τον Σεπτέμβριο, η εφημερίδα ανέδειξε τη διαδικτυακή προώθηση του Ηλία Κασιδιάρη μέσα από περιεχόμενο παραγόμενο με τεχνητή νοημοσύνη και λογαριασμούς των οποίων η πραγματική ταυτότητα και ο βαθμός συντονισμού παρέμεναν άγνωστοι.
Το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικότητα μίας πολιτικής παράταξης. Αλλά η καταγεγραμμένη υπεροχή των δεξιών λογαριασμών ενίσχυσης στην ελληνική έρευνα δεν μπορεί να εξαφανιστεί πίσω από μια βολική γενίκευση περί τοξικότητας όλων.
Όταν η παραχάραξη της ιστορίας γίνεται περιεχόμενο
Η πολιτική λειτουργία αυτών των μηχανισμών γίνεται περισσότερο ανησυχητική όταν αντικείμενο της διαδικτυακής αντιπαράθεσης δεν είναι μια κυβερνητική απόφαση, αλλά τα ίδια τα ιστορικά γεγονότα.
Η άρνηση των νεκρών του Πολυτεχνείου, παρά τους 24 τεκμηριωμένους επώνυμους νεκρούς που καταγράφει η έρευνα του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, δεν είναι μια απλή διαφορετική ερμηνεία της Ιστορίας. Είναι άρνηση τεκμηριωμένων γεγονότων.
Αντίστοιχα, η αποθέωση καταδικασμένων στελεχών της Χρυσής Αυγής ή η χυδαιότητα απέναντι στη μνήμη του Παύλου Φύσσα δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη αιχμηρή πολιτική τοποθέτηση. Συμβάλλουν στην εξοικείωση του δημόσιου λόγου με την ακροδεξιά βία και την απαξίωση των θυμάτων της.
Κάθε φορά που τέτοιο περιεχόμενο αναπαράγεται από πολλούς λογαριασμούς, αποκτά μεγαλύτερη ορατότητα. Και όσο περισσότερο κυκλοφορεί, τόσο ευκολότερα μπορεί να εμφανιστεί ως μία συνηθισμένη, κοινωνικά αποδεκτή άποψη.
Αυτός είναι ένας από τους σοβαρότερους κινδύνους της τεχνητής ενίσχυσης: δεν χρειάζεται να πείσει αμέσως τον αναγνώστη. Αρκεί να μετακινήσει σταδιακά τα όρια όσων θεωρούνται φυσιολογικά στον δημόσιο διάλογο.
Ποιος κατασκευάζει την κοινή γνώμη;
Τον Μάρτιο του 2025, ακόμη και η Ελληνική Αστυνομία προειδοποίησε επισήμως για την αυξανόμενη δραστηριότητα των ψεύτικων αυτοματοποιημένων λογαριασμών. Ανακοίνωσε μάλιστα ότι η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος είχε εντοπίσει χιλιάδες bots που επιχειρούσαν να χειραγωγήσουν την ορατότητα αναρτήσεων σε δημοφιλείς πλατφόρμες.
Η ύπαρξη του προβλήματος, επομένως, δεν αμφισβητείται. Αυτό που παραμένει ασαφές είναι η πραγματική έκτασή του, η ταυτότητα όσων οργανώνουν επιμέρους δίκτυα και οι ενδεχόμενες οικονομικές ή πολιτικές σχέσεις πίσω από αυτά.
Η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην ατομική ευθύνη των χρηστών να αναγνωρίζουν μια ύποπτη φωτογραφία. Χρειάζεται ανεξάρτητη έρευνα, πρόσβαση των ερευνητών σε δεδομένα των πλατφορμών, διαφάνεια στην πολιτική χρηματοδότηση και ουσιαστικός έλεγχος των συντονισμένων επιχειρήσεων παραπληροφόρησης.
Διότι σε μια δημοκρατία οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν πότε συμμετέχουν σε μια πραγματική πολιτική αντιπαράθεση και πότε γίνονται στόχος μιας οργανωμένης επιχείρησης επιρροής.
Η ελευθερία του λόγου προστατεύει το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να εκφράζει την άποψή του. Δεν υποχρεώνει την κοινωνία να αποδέχεται ως αυθεντική λαϊκή συμμετοχή ένα πλήθος που ενδέχεται να έχει κατασκευαστεί.
Και αυτό είναι το ερώτημα που οφείλει να απαντηθεί: όχι μόνο ποιος μιλάει στα ελληνικά κοινωνικά δίκτυα, αλλά ποιος κατασκευάζει το πλήθος που τον χειροκροτεί.







