Μια από τις πιο εντυπωσιακές εκλογικές ανατροπές στη σύγχρονη ιστορία της Βραζιλίας πέτυχε ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Ο 80χρονος πρόεδρος εξασφάλισε μια ιστορική τέταρτη θητεία, επικρατώντας του ακροδεξιού Φλάβιο Μπολσονάρου, γιου του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου, σε μια αναμέτρηση που ανέδειξε τον βαθύ πολιτικό διχασμό στη μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής.
Με καταμετρημένο το σύνολο των ψήφων, ο Λούλα συγκέντρωσε 51,79%, έναντι 48,21% του 45χρονου αντιπάλου του, εξασφαλίζοντας διαφορά περίπου 4,4 εκατομμυρίων ψήφων.
Η νίκη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή ο Λούλα είχε ηττηθεί οριακά στον πρώτο γύρο, στις αρχές Οκτωβρίου. Για πρώτη φορά από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη Βραζιλία, τη δεκαετία του 1980, υποψήφιος που κατέλαβε τη δεύτερη θέση στον πρώτο γύρο κατάφερε να κερδίσει την προεδρία στον δεύτερο.
Στο Σάο Πάολο, όπου παρακολουθούσε την καταμέτρηση, χιλιάδες υποστηρικτές του ξέσπασαν σε πανηγυρισμούς. Μιλώντας σε κατάμεστη αίθουσα, ο Λούλα έδωσε πολιτικό περιεχόμενο στο αποτέλεσμα: «Θα αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο κυβερνάται αυτή η χώρα. Αυτές οι εκλογές αποτέλεσαν μια ήττα του αρνητισμού. Ήταν η δημοκρατία που έκανε δυνατό αυτό το αποτέλεσμα».
Η συμμετοχή έκρινε το αποτέλεσμα
Καθοριστικός παράγοντας της ανατροπής ήταν η κινητοποίηση των αριστερών ψηφοφόρων. Στον πρώτο γύρο, η αποχή είχε φτάσει στο ιστορικά υψηλό 21,08%, πλήττοντας ιδιαίτερα την εκλογική βάση του Λούλα, καθώς πολλοί υποστηρικτές του κατοικούν μακριά από τα εκλογικά τμήματα.
Στον δεύτερο γύρο, η αποχή περιορίστηκε στο 19,21%. Η αυξημένη συμμετοχή συνέβαλε στην ανατροπή των συσχετισμών, επιβεβαιώνοντας την εκτίμηση των συνεργατών του προέδρου ότι το σημαντικότερο περιθώριο ενίσχυσής του βρισκόταν στην προσέλευση των δικών του ψηφοφόρων.
Η τελευταία προεκλογική κινητοποίηση υπήρξε εντυπωσιακή. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην παραλία Κοπακαμπάνα του Ρίο ντε Τζανέιρο, ενώ ακόμη μεγαλύτερο πλήθος κατέκλυσε τη λεωφόρο Παουλίστα, στο Σάο Πάολο.
Καταγγελίες για νοθεία
Η εκλογική νίκη συνοδεύτηκε από νέα πολιτική ένταση. Λίγο μετά την επίσημη επιβεβαίωση του αποτελέσματος, ο Φλάβιο Μπολσονάρου αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ήττα του, ανακοινώνοντας ότι οι δικηγόροι του θα ζητήσουν την ακύρωση των εκλογών.
Επικαλέστηκε την απόφαση του δικαστή Κριστιάνο Ζανίν να παρατείνει κατά δύο ώρες την ψηφοφορία, μέχρι τις επτά το απόγευμα, χαρακτηρίζοντάς την «αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού ενώ το παιχνίδι βρισκόταν σε εξέλιξη».
Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα της Guardian, και η προεκλογική εκστρατεία του Μπολσονάρου είχε ζητήσει παράταση του ωραρίου.
Η στάση του παραπέμπει στην αντίδραση του πατέρα του, Ζαΐχ Μπολσονάρου, ο οποίος αρνήθηκε να αποδεχθεί την ήττα του το 2022 και αργότερα καταδικάστηκε για την εμπλοκή του σε σχέδιο πραξικοπήματος.
Από τα εργοστάσια στην τέταρτη νίκη
Η νέα νίκη αποτελεί ακόμη ένα ιστορικό κεφάλαιο στην πολιτική διαδρομή του Λούλα. Γεννημένος σε συνθήκες φτώχειας, εργάστηκε σε εργοστάσιο και αναδείχθηκε σε συνδικαλιστικό ηγέτη στα βιομηχανικά προάστια του Σάο Πάολο, στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Μετά από τρεις αποτυχημένες προεδρικές υποψηφιότητες, το 1989, το 1994 και το 1998, εξελέγη πρόεδρος το 2002, αποτελώντας τον πρώτο εκλεγμένο αρχηγό του βραζιλιάνικου κράτους με καταγωγή από την εργατική τάξη.
Ολοκλήρωσε δύο συνεχόμενες θητείες και επέστρεψε στην προεδρία το 2022, νικώντας τον Ζαΐχ Μπολσονάρου. Τώρα επικρατεί και του γιου του, σε μια αναμέτρηση που επιβεβαιώνει τη διάρκεια της πολιτικής του επιρροής.
Μήνυμα με διεθνή απήχηση
Η επανεκλογή του Λούλα έχει ευρύτερη γεωπολιτική σημασία. Αποτελεί πλήγμα για την οικογένεια Μπολσονάρου και για τον σημαντικότερο διεθνή σύμμαχό της, τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προσδοκούσε μια ακόμη επικράτηση πολιτικών δυνάμεων προσκείμενων στη δική του κατεύθυνση στη Λατινική Αμερική.
Ο υπουργός Υγείας της Βραζιλίας, Αλεσάντρε Παντίλια, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «τεράστια νίκη του βραζιλιάνικου λαού», τονίζοντας τη σημασία του για την προστασία του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας, της εκπαίδευσης και του Συντάγματος.
«Δεν είναι νίκη μόνο για τη Βραζιλία. Είναι ένα σημαντικό μήνυμα προς τη Λατινική Αμερική και ολόκληρο τον κόσμο», υπογράμμισε.
Η εκλογική ανατροπή, ωστόσο, δεν εξαφανίζει τις βαθιές διαιρέσεις της βραζιλιάνικης κοινωνίας. Σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι στήριξαν τον Μπολσονάρου, ενώ η αμφισβήτηση του αποτελέσματος προμηνύει συνέχιση της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Για τον Λούλα, το στοίχημα της τέταρτης θητείας δεν είναι μόνο η διατήρηση της εξουσίας. Είναι η δυνατότητα να μετατρέψει μια εντυπωσιακή εκλογική επιστροφή σε πολιτική σταθερότητα, κοινωνική συνοχή και αποτελεσματική διακυβέρνηση μιας χώρας που παραμένει βαθιά διχασμένη.
